E-SKLEP TWOICH ROŚLIN

Nicienie na szkodniki - wszystkie niezbędne informacje

Szkodniki roślin uprawnych mają naturalnych wrogów w przyrodzie. Dla niektórych larw są nimi drapieżne nicienie, które aktywnie poszukują żywiciela, a następnie przenikają do jego wnętrza. Po wniknięciu do organizmu szkodnika nicienie uwalniają symbiotyczne bakterie. W ten sposób nicienie zwalczają do 200 różnych gatunków szkodników, a skuteczność ich działania dochodzi do 99%. W Polsce można używać ich m.in. na pędraki i opuchlaki. Pierwsze efekty użycia nicieni na szkodniki upraw pojawiają się po kilku dniach. Co jeszcze warto wiedzieć o stosowaniu nicieni na szkodniki? Na jakie szkodniki działają?

Skąd się biorą nicienie?

Nicienie to szkodniki glebowe, jednak pewne grupy nicieni wykorzystuje się w rolnictwie do zwalczania innych szkodników. Występowanie nicieni w glebie to zjawisko normalne, które nie stanowi problemu do czasu, aż populacja szkodników rozrośnie się do stopnia zagrażającego roślinom uprawnym. Nicienie żerują na korzeniach roślin, otwierając je na działanie różnych gatunków grzybów, wirusów i bakterii, które przez otwory w korzeniach wnikają w głąb uprawianej rośliny.

Nicienie żerują na roślinach uprawianych w polu i pod osłonami. W Polsce występują głównie mątwiki buraczane i ziemniaczane, niszczyki zjadliwe i guzaki północne. Cysty, jaja lub inne formy przetrwalnikowe nicieni znajdują się w glebie i mogą przetrwać w niej wiele lat, oczekując na roślinę, która będzie ich odpowiednim żywicielem. Zimą pozostają w uśpieniu, natomiast larwy wychodzą z nich, gdy temperatura powietrza osiąga co najmniej 4-10 stopni Celsjusza w zależności od gatunku nicienia. Wydzieliny z odpowiednich roślin żywicielskich powodują wylęganie się praktycznie wszystkich larw w krótkim czasie.

Jak wyglądają nicienie w glebie?

Nicienie w glebie są niewidoczne gołym okiem ze względu na niewielkie rozmiary. Dorosłe osobniki mierzą zwykle do 0,5-1 mm i mają wydłużony, nitkowaty kształt. Należą do robaków obłych. Dodatkowo są bezbarwne, dlatego łatwo je przeoczyć, nawet gdy ich populacja jest bardzo duża. Niesegmentowane ciało bez kończyn wygląda jak nitka, choć w powiększeniu pod mikroskopem widoczny jest aparat gębowy z ząbkami, a na ogonie odbyt wraz z narządami płciowymi. Ciało nicieni chroni worek powłokowo-mięśniowy z zewnętrznym oskórkiem. Oskórek przepuszcza jedynie gazy i wodę, dlatego daje robakom wysoką odporność na niekorzystne warunki środowiskowe. Dzięki niemu nicienie są dość trudne do zwalczania. Rozmnażanie nicieni polega na składaniu jaj przez samice. Z jaj wylęgają się larwy, które po kilku linieniach osiągają dorosłość. Samice mogą składać do kilkuset jaj w całym cyklu rozwojowym.

Pożyteczne nicienie stosowane do zwalczania niektórych szkodników glebowych również mają niewielkie rozmiary i szybko się rozmnażają. W przeciwieństwie do gatunków nicieni szkodliwych nie atakują jednak roślin, dlatego pomagają zwalczać niektóre choroby i zabijać inne szkodniki. Stosuje się je m.in. w uprawach ekologicznych, by w naturalny sposób ochronić uprawy przed zniszczeniem.

Jak to się dzieje, że nicienie zwalczają szkodniki?

Pożyteczne nicienie atakują szkodniki bez niszczenia roślin i owadów, robaków oraz pozostałych organizmów. Wnikają do ciała szkodników przez drobne ranki lub otarcia, a następnie pasożytują w nim. Uwalniają bakterie, które wywołują choroby i prowadzą do śmierci zaatakowanego szkodnika. W ciele szkodnika przechodzą cały cykl rozwojowy. W ten sposób naturalnie zwalczają niepożądane robaki w glebie i nie powodują niszczenia roślin uprawnych. W preparatach na szkodniki znajdują się nicienie gatunku: Steinernema carpocapsae, Heterorhabditis bacteriophora oraz Steinernema feltiae. Są to organizmy wysoko wyspecjalizowane. Atakują wybrane gatunki szkodników i jednocześnie nie wykazują negatywnego wpływu na pozostałe organizmy w glebie. Steinernema carpocapsae pasożytuje na gąsienicach, larwach chrząszczy, muchówkach, pluskwiakach i turkuciach. Steinernema feltiae zwalcza larwy wciornastków, gąsienice i pluskwiaki, a także muchówki i poczwarki. Heterorhabditis bacteriophora z kolei są wrogami: chrząszczy, plugowatych, stonkowatych, pędraków i gąsienic.

Entomopatogenne działanie nicieni polega na ich wnikaniu do ciała atakowanego szkodnika przez każdy możliwy otwór. Dzięki temu nicienie są skuteczne nie tylko na szkodniki, które mają różnego rodzaju przerwy w ciągłości powłok ciała (np. otarcia, rany). Działają również na pozostałe, zdrowe osobniki. Wnikają do ich ciała przez naturalne otwory, czyli otwór gębowy, odbyt, przetchlinki. Następnie uwalniają bakterie mutualistyczne, które namnażają się szybko, powodując uogólnione zakażenia. W wyniku zakażenia dochodzi do śmierci szkodnika w okresie 1-3 dni. Nicienie pasożytują i namnażają się w ciele zaatakowanego szkodnika, a kolejne pokolenia pożytecznych robaków atakują kolejne szkodniki. W ten sposób stopniowo zarażają całą populację organizmów, które niszczą uprawy bez pogarszania jakości i ilości plonów oraz zdrowia sadzonek.

Nicienie o pożytecznym działaniu mogą atakować szkodniki na różnych etapach rozwoju, choć w przypadku większości gatunków celem ataku są larwy. Cykl rozwojowy entomopatogenicznych nicieni trwa około tygodnia od złożenia jaja do powstania inwazyjnej dorosłej formy. Dzięki temu populacja szkodników nie ma czasu na odbudowę i ponowne uszkodzenie rośliny, którą chronią pożyteczne nicienie. Mechanizm działania preparatów opartych na nicieniach jest skuteczny w 99% procentach, gdyż nicienie przenoszą nawet do 200 mutualistycznych bakterii X. Nematophilus, które prowadzą do śmierci szkodników. Taka zasada działania sprawia, że nicienie można stosować na uprawach ekologicznych, gdzie unika się oprysków chemicznych i podobnych środków. Preparat na bazie nicieni nie ma negatywnego wpływu na środowisko naturalne, dlatego nie zaburza bioróżnorodności ekosystemu i nie obniża jakości plonów uzyskiwanych z upraw ekologicznych. Można stosować go, by uniknąć konieczności sięgania po środki o składzie niebezpiecznym np. dla pożytecznych owadów.

Dlaczego niektóre nicienie są nazywane pożytecznymi?

Pożyteczne nicienie entomopatogenne umożliwiają prowadzenie upraw ekologicznych i nie mają negatywnego wpływu na środowisko. Nazywa się je pożytecznymi, gdyż w przeciwieństwie do nicieni niszczących uprawy, pomagają chronić rośliny przed inwazją szkodników. Atakują wyłącznie szkodniki upraw, skutecznie je zwalczając. Rolnik nie musi przestrzegać wielu obostrzeń podczas stosowania nicieni, gdyż po ich użyciu nie wymaga się karencji. Szkodniki nie uodporniają się na nicienie, dlatego robaki entomopatogenne cechują się skutecznością działania nawet po długim stosowaniu na tym samym polu uprawnym.

Nicienie pożyteczne wspierają ideę zrównoważonego rolnictwa i świadomego zwalczania szkodników bez narażania innych owadów, roślin i ludzi na choroby wywołane stosowaniem pestycydów. Nicienie są w pełni bezpieczne dla ludzi i zwierząt. Wyróżnia je zerowa karencja oraz brak kumulacji w glebie, roślinach, wodzie itp. Dzięki temu preparaty na bazie nicieni nie przenikają do żywności i nie wpływają negatywnie na zdrowie konsumentów. Co ważne, można stosować je na każdym etapie rozwoju rośliny, dlatego używa się ich, gdy zachodzi faktyczna potrzeba ich zastosowania.

Nicienie można stosować do każdego typu upraw profilaktycznie i interwencyjnie. Dzięki temu mają wszechstronne i łatwe zastosowanie. Można uwalniać je bezpośrednio z pojemnika, rozsypywać, rozpylać, rozlewać i mieszać z wodą. Dozwolone jest rozpylanie nicieni za pomocą opryskiwaczy. Ponadto szerokie spektrum działania sprawia, że skuteczność nicieni glebowych wybranych gatunków jest wysoka. Zjawisko uodporniania na biologicznego wroga szkodników nie istnieje, dlatego robaki obłe zwalczają do 200 gatunków owadów niszczących podziemne części roślin.

Pożyteczne nicienie skutecznie zwalczają owady groźne dla upraw po znalezieniu gospodarza żywiciela. Pierwsze efekty pojawiają się, gdy nicienie znajdą organizm, na którym mogą pasożytować. Im szybciej im się to uda, tym wcześniej pojawią się rezultaty użycia środka. Zainfekowane larwy szkodników nie stanowią zagrożenia biologicznego. Obumierają i nie dochodzi do ich rozwoju, a ewentualne spożycie larwy przez inny gatunek owada, robaka lub inne zwierzę nie powoduje dla niego zagrożenia. Nicienie w odpowiednich warunkach i wilgotnej glebie pozostają przy życiu przez kilka tygodni, zapewniając długotrwałą, naturalną ochronę przed szkodnikami upraw. Działanie nicieni można rozpoznać przez poprawę stanu rośliny dotkniętej chorobą lub pojawianiem się martwych szkodników, spadających z liści na ziemię.

Nicienie entomopatogenne pozytywnie wpływają również na jakość gleby. Obumarłe osobniki szkodników oraz nicieni szybko rozkładają się w glebie i powodują zwiększenie ilości biomasy. Dzięki temu rośliny pobierają więcej składników mineralnych i mają dobry dostęp do azotu o wysokiej przyswajalności. Ma to pozytywny wpływ na jakość i ilość plonów. Pozwala również ograniczyć wydatki na nawozy, gdyż gleba nie wymaga intensywnego zasilania w okresie wegetacyjnym roślin.

Nicienie w glebie

Nicienie w okresie zimowym lub w przypadku braku odpowiedniego żywiciela mogą przetrwać w glebie przez wiele lat. Ich stosowanie do zwalczania szkodników jest zatem rozwiązaniem długofalowym. Aby wprowadzić nicienie do gleby wraz z wodą, należy stosować rozpylacze z końcówkami zraszającymi o średnicy nie mniejszej niż 0,5 mm. W przeciwnym razie nicienie nie zostaną rozpylone, a preparat na ich bazie nie przyniesie oczekiwanych rezultatów.

Nicienie bytują w glebie wilgotnej. Wilgotność gleby powinno się utrzymać przez co najmniej 14 dni od aplikacji preparatu, by wesprzeć rozwój kolejnego pokolenia robaków. Uwagę warto zwrócić również na pH gleby, które powinno mieścić się w przedziale 3-8. Gleba o odczynie zasadowym powyżej 8 i kwaśna z pH niższym niż 3 powoduje obumieranie nicieni.

Populacja nicieni stopniowo się rozrasta, atakując kolejne szkodniki w glebie. Nie ma konieczności powtórnego rozpylania preparatu w przypadku dużej inwazji szkodników. Nicienie rozwijają się w organizmach swoich żywicieli, składają jaja, z których wykluwają się setki larw aktywnie poszukujących kolejnego żywiciela. W ten sposób populacja nicieni przystosowuje się do ilości szkodników.

Nicienie pożyteczne wykazują wysoką wrażliwość na suszę. W okresach niedoboru wody należy regularnie nawadniać glebę, by zapobiec obumarciu robaków. Optymalny okres wprowadzenia robaków do gleby przypada na kwiecień i maj, gdyż wtedy szkodniki znajdują się w fazie larwalnej. Nicienie najintensywniej atakują larwy, dlatego preparaty ochrony roślin cechują się wysoką skutecznością. Oprysk z nicieni powinno się wykonać, gdy temperatura powietrza mieści się w przedziale 10-25 stopni Celsjusza. W niższych temperaturach oraz w czasie upałów nicienie są nieaktywne, a ich czynności życiowe ulegają zahamowaniu. Oprysk jest nieskuteczny, gdyż robaki przechodzą w glebie w stan uśpienia lub obumierają, zanim wydadzą na świat kolejne pokolenie nicieni.

Przed wprowadzeniem nicieni do gleby należy przechowywać je w warunkach chłodniczych, jednocześnie chroniąc je przed zamarznięciem. Robaki powinno się namoczyć przed rozpyleniem w letniej wodzie, a w trakcie stosowania przez cały czas mieszać, by nie osiadły na dnie opryskiwacza. Osiadanie nicieni na dnie opryskiwacza może doprowadzić również do uduszenia robaków i obniżenia skuteczności preparatu. Prawidłowe stosowanie preparatów z nicieniami zwiększa ich skuteczność oraz liczebność w glebie.

Obecność nicieni w glebie oraz ich liczebność jest trudna do stwierdzenia bez użycia mikroskopu. Zwiększenie ich populacji powoduje jednak poprawę stanu roślin uprawnych lub ogrodowych, dlatego rolnik jest w stanie ocenić, że oprysk preparatem z nicieniami został wykonany prawidłowo. Jeśli po początkowym okresie poprawy zdrowia upraw dochodzi do ponownego nasilenia objawów chorobowych, warto przyjrzeć się wilgotności gleby, gdyż susza prowadzi do obumarcia nicieni.

Nicienie na ziemiórki

Ziemiórki rozwijają się w ciepłych pomieszczeniach oraz w przypadku utrzymywania nadmiernej wilgotności podłoża. Głównym objawem występowania ziemiórek jest żółknięcie i brązowienie liści. Roślina stopniowo zamiera, aż do całkowitego obumarcia w przypadku silnej inwazji szkodników. Dorosłe ziemiórki są łatwe do zauważenia. Larwy z kolei kryją się w glebie, w której żerują na korzeniach roślin, prowadząc do ich szybkiego uszkodzenia. Zwalczanie ziemiórek skupia się zatem na walce z żerującymi larwami.

Larwy ziemiórek pogryzają korzenie i pędy, osłabiając całą roślinę i zwiększając ryzyko wystąpienia chorób grzybiczych. Dorosłe osobniki składają jaja w podłożu, dlatego ich eliminacja pozwala przerwać cykl rozwojowy szkodnika. Nicienie są skuteczne na larwy, dlatego preparat z nicieniami na ziemiórki powinno się stosować profilaktycznie przed wystąpieniem objawów chorobowych na uprawianych roślinach. Preparat z nicieniami nie stanowi większego zagrożenia dla dorosłych osobników ziemiórek, jednak larwy wylęgające się z jaj są dla robaków odpowiednim żywicielem.

Dorosłe ziemiórki wyglądają jak latające, małe muszki, dlatego łatwo je rozpoznać i wybrać odpowiednie nicienie do ich zwalczania. Larwy mają szkliste, białe ciało lub są prawie przezroczyste. Na końcu ciała występuje u nich czarna główka, jednak ze względu na długość do 12 mm trudno je zauważyć. Aby sprawdzić, czy w glebie znajdują się larwy ziemiórek, można wykonać test z surowym ziemniakiem. Umieszczenie przekrojonego ziemniaka w doniczce sprawia, że larwy w ciągu doby powinny zgromadzić się pod warzywem w dużej liczbie.

Jaja szkodnika zwykle przynosi się do domu wraz z nową rośliną doniczkową, bądź z niedawno zakupionym podłożem. Jeśli w podłożu znajdują się jaja ziemiórek, które natrafią na dogodne warunki do rozwoju, dojdzie do inwazji owada. Ziemiórki mogą dostać się do roślin również podczas wietrzenia lub w przypadku częstego przelewania podłoża i utrzymywania nadmiernej wilgotności gleby. Cykl rozwojowy owada trwa około 21 dni. Samica składa jaja w wilgotnym podłożu, a optymalna temperatura do składania jaj wynosi ok. 24 stopni Celsjusza. W takiej temperaturze każda samica składa do 100 jaj, z których po maksymalnie 10 dniach wylęgają się larwy. Okres żerowania larw trwa 10-11 dni, a następnie larwy przechodzą w postać latających owadów.

Na ziemiórki stosuje się drapieżny gatunek nicieni Steinernema feltiae, który atakuje również larwy wciornastków. Bakterie z nicieni mogą atakować wyłącznie owady, gdyż tylko one są odpowiednim żywicielem dla pożytecznego gatunku Steinernema feltiae. Nicienie nie pasożytują na latających owadach pożytecznych lub robakach spulchniających glebę ani nie powodują spadku zawartości azotu w glebie. Ze względu na łatwość stosowania preparatu i regulowanie populacji nicieni w zależności od liczebności larw ziemiórek, oprysk można stosować zarówno w przypadku roślin doniczkowych w szkółkach, jak i w przypadku upraw na mniejszą skalę.

Nicienie na opuchlaki

Opuchlaki to ryjkowce, które rosną do 10-15 mm długości. Mają wytrzymałe pancerze i silne odnóża. Ich pancerz ma kolor od brunatnego i brązowego do czarnego, a na jego grzbiecie powstają kropeczki i plamki o jaśniejszym zabarwieniu. Młode chrząszcze zaczynają żerować na przełomie kwietnia i maja. Cykl życiowy opuchlaka rozpoczyna się od jaja. Jajo ma kształt kulisty i jest białe, dlatego czasem trudno odróżnić je od drobinek nawozu. Z jaja wykluwają się żółtobiałe larwy z ciemniejszą głową, które postarają do 1 cm długości. Larwa zmienia się w poczwarkę po około 14-21 dniach. Następnie na przełomie kwietnia i maja przyjmuje postać czarnego robaka. Opuchlaki nie potrzebują samców do rozmnażania, a jeden robak może złożyć w całym cyklu życiowym do 1000 jaj. Dorosłe opuchlaki żyją 1-2 lata.

Dla upraw najbardziej szkodliwe są larwy opuchlaków. Larwy podgryzają korzenie roślin, prowadząc do ich zniszczenia, zwykle nieodwracalnego. Silna inwazja szkodników prowadzi do dużych strat w uprawach. Zniszczenia upraw potęgują dorosłe osobniki, które w charakterystyczny sposób podgryzają brzegi liści roślin. Opuchlaki żerują na ponad 150 gatunkach roślin, a lista ich żywicieli stale się powiększa o nowe rośliny uprawne. Ocieplenie klimatu sprawiło, że opuchlaki stanowią coraz większy problem w rolnictwie, leśnictwie i sadownictwie, choć jeszcze kilka lat temu ich pojawianie się było rzadkością. Gatunek pojawia się często w szkółkach i ogrodach, a jego zauważenie jest trudne, gdyż żeruje przede wszystkim nocą. Opuchlak często występuje na borówkach amerykańskich i truskawkach, niszcząc całe plantacje owoców miękkich.

Opuchlaki są trudne do zwalczenia, gdyż przechodzą dwukrotny cykl rozwojowy w ciągu roku. Nicienie na opuchlaki powinno się stosować dwukrotnie, by skutecznie zwalczyć jak najwięcej larw bytujących w glebie. Pierwsza aplikacja nicieni powinna mieć miejsce na przełomie kwietnia i maja, natomiast drugi raz nicienie powinno się wprowadzić do gleby pod koniec sezonu wegetacyjnego w sierpniu lub wrześniu. Nicienie oddziałują na larwy opuchlaka, jednak są nieskuteczne na dorosłe osobniki bytujące na liściach. Dwukrotne zastosowanie preparatu z nicieniami przerywa kolejne cykle rozwojowe opuchlaków i ogranicza ich liczebność.

Do zwalczania opuchlaków wykorzystuje się nicienie z gatunku Heterorhabditis bacteriophora. Larwy są odporne na większość konwencjonalnych środków owadobójczych do ochrony roślin uprawnych, dlatego stosowanie nicieni entomopatogenicznych umożliwia infekowanie i zwalczanie larw za pomocą naturalnego wroga. W ten sposób opuchlaki tracą zdolność żerowania i przechodzenia w kolejne stadia rozwojowe. Martwe larwy pozostają w glebie i rozkładają się w niej, zwiększając zawartość biomasy. Dwukrotne zastosowanie nicienie entomopatogenicznych w sezonie wegetacyjnym pozwala zabić większość larw opuchlaka i zapobiec pojawianiu się dorosłych osobników zdolnych do rozrodu w kolejnym roku. W razie potrzeby oprysk nicieniami pożytecznymi na opuchlaki można powtarzać, gdyż u larw nie występuje zjawisko uodpornienia na ten środek.

Nicienie na pędraki

Pędraki to larwy chrząszczy z rodziny poświętnikowatych, jelonkowatych i żukowatych. W Polsce występują głównie larwy chrabąszcza majowego, którego dorosła postać jest owadem latającym, składającym jaja w ziemi. Z jaj wylęgają się larwy znane jako pędraki. Pędraki są dość duże. Mają do 3 cm długości. Ich ciało jest białe lub biało-żółte, a głowa brązowa. Prócz chrabąszcza majowego w Polsce można spotkać także pędraki guniaka czerwczyka i chrabąszcza kasztanowca. Wśród pędraków występują nie tylko szkodniki, ale i pożyteczne owady, dlatego podczas zwalczania tych pierwszych powinno się sięgać po preparaty ekologiczne jak nicienie. Nicienie atakują odpowiedni gatunek pędraków, nie dopuszczając do zwiększania jego populacji i nie naruszając równowagi biologicznej pozostałych gatunków owadów.

Pędraki zjadają korzenie roślin i traw. Nadgryzają je i prowadzą do ich uszkodzenia, przez co u roślin zwiększa się ryzyko zarażenia chorobami powodującymi ich gnicie lub zamieranie. Efektem bytowania pędraków jest utrata możliwości pobierania wody oraz substancji odżywczych przez roślinę, co prowadzi do jej stopniowego obumierania. Początkowo pogarsza się wygląd upraw, a po nasileniu inwazji pojawiają się całkowite straty. W przypadku pędraków trudności ze zwalczaniem owadów występują głównie z powodu długiego cyklu życiowego szkodników. Każde pokolenie chrabąszcza majowego rozwija się przez 4-5 lat, a guniaka czerwczyka 2-3 lata. W tym czasie powinno się wykonać kilka oprysków, które zwiększą efekty działania nicieni i umożliwią usunięcie szkodników z gleby. Z reguły zaleca się wykonywanie oprysków na pędraki przez 2-3 lata z rzędu. Dzięki temu nicienie pożyteczne mają wystarczającą populację, by zainfekować bakteriami wszystkie pędraki niepożądane w glebie.

Do zwalczania pędraków wykorzystuje się nicienie Heterorhabditis bacteriophora. Regularny oprysk przyśpiesza proces regeneracji systemu korzeniowego roślin zaatakowanych przez pędraki i obniża ryzyko rozwoju innych chorób. Nicienie zastosowane w odpowiednim momencie skutecznie przeciwdziałają zamieraniu roślin, co jest ważne w szczególności w przypadku upraw wieloletnich. Heterorhabditis bacteriophora chroni przed całkowitymi stratami na plantacji (np. na plantacjach truskawek) i koniecznością wymiany wszystkich roślin na nowe, słabo owocujące sadzonki. Po zastosowaniu nicieni system korzeniowy roślin odbudowuje się i pobiera składniki odżywcze, pochodzące m.in. z rozkładu martwych nicieni i pędraków. Nicienie umożliwiają redukcję ilości używanych środków ochrony roślin, co jest istotne w przypadku upraw ekologicznych.

Stosowanie nicieni na pędraki nie wymaga przestrzegania okresów karencji, dlatego dobrze sprawdza się w przypadku upraw delikatnych owoców jak truskawki lub borówki amerykańskie. Nicienie pozostają w uśpieniu w glebie przez całą zimę, dlatego w kolejnych latach populacja pędraków stopniowo spada, aż do jej całkowitego zwalczenia w naturalny, bezpieczny sposób.

Może zainteresuje Cię również:

Komentarze

Dodaj swój komentarz

Twój e-mail nie zostanie opublikowany.
star star star star star
Wyślij formularz

    TYLKO ORYGINALNE PRODUKTY, 20 LAT NA RYNKU, ZAKUP > 3000 ZŁ- RABAT 2%

    Kategorie